Zawory grzybkowe gwintowane - DN 80 / Sklep Air-Com Pneumatyka-Automatyka

Zawory grzybkowe gwintowane – armatura odcinająca i regulacyjna do instalacji przemysłowych

Zawory grzybkowe gwintowane to elementy armatury przeznaczone do otwierania, zamykania oraz, w odpowiednich wykonaniach, regulowania przepływu medium. Ich działanie opiera się na ruchu grzybka względem gniazda zaworu. Dzięki temu możliwe jest stopniowe zmienianie przekroju przepływu, a nie tylko przełączanie między pozycją całkowicie otwartą i zamkniętą.

Zawory tego typu znajdują zastosowanie w instalacjach wodnych, grzewczych, technologicznych i przemysłowych. Wybrane konstrukcje mogą być również przeznaczone do pary wodnej, olejów, sprężonego powietrza lub innych mediów, pod warunkiem zgodności z dokumentacją techniczną konkretnego modelu.

W kategorii dostępne są różne wykonania zaworów grzybkowych z przyłączami gwintowanymi, w tym modele z brązu, stali nierdzewnej i stali kutej. Podczas doboru należy zwrócić uwagę na rodzaj i wielkość gwintu, klasę ciśnieniową, temperaturę pracy, materiał korpusu, konstrukcję uszczelnienia oraz wymagany sposób działania.

Jak działa zawór grzybkowy gwintowany?

Podstawowym elementem roboczym zaworu jest grzybek współpracujący z gniazdem umieszczonym wewnątrz korpusu.

W typowej konstrukcji obrót pokrętła powoduje przemieszczenie trzpienia i zmianę położenia grzybka. Gdy grzybek oddala się od gniazda, droga przepływu zostaje otwarta. Podczas zamykania grzybek zbliża się do powierzchni uszczelniającej, ograniczając przepływ aż do osiągnięcia położenia zamkniętego.

W odróżnieniu od typowego zaworu kulowego odcinającego, zawór grzybkowy pozwala stopniowo zmieniać otwarcie. Nie oznacza to jednak, że każdy model zapewnia precyzyjną regulację przepływu. Takie zastosowanie należy potwierdzić w danych technicznych.

Do czego służą zawory grzybkowe gwintowane?

Zawory grzybkowe wykorzystuje się do sterowania przepływem medium w instalacjach wyposażonych w odpowiednie połączenia gwintowane.

Ich podstawowe zadania obejmują:

odcinanie przepływu wody i innych dopuszczonych mediów,
ręczne otwieranie i zamykanie odcinków instalacji,
ograniczanie przepływu w odpowiednich zastosowaniach,
regulację natężenia przepływu w modelach do tego przeznaczonych,
obsługę instalacji technologicznych i pomocniczych,
odcinanie wybranych urządzeń na czas konserwacji,
sterowanie przepływem w odpowiednio dobranych instalacjach grzewczych i parowych.

Zakres zastosowań zależy od konstrukcji i materiałów. Nie należy zakładać, że każdy zawór grzybkowy gwintowany jest odpowiedni do wysokiej temperatury, pary wodnej lub mediów agresywnych chemicznie.

Budowa gwintowanego zaworu grzybkowego

Typowy zawór grzybkowy składa się z kilku podstawowych elementów:

Korpusu – zawierającego kanał przepływowy i przyłącza gwintowane.
Gniazda – powierzchni współpracującej z elementem zamykającym.
Grzybka – odpowiedzialnego za ograniczanie lub zamykanie przepływu.
Trzpienia – przenoszącego ruch mechanizmu sterującego.
Pokrywy – zamykającej korpus i umożliwiającej prowadzenie trzpienia.
Uszczelnienia trzpienia – ograniczającego wydostawanie się medium na zewnątrz.
Pokrętła – umożliwiającego ręczną obsługę zaworu.

W wybranych wykonaniach stosuje się dodatkowo mieszek metalowy, który pełni funkcję uszczelnienia oddzielającego medium od otoczenia.

Zawory grzybkowe gwintowane z brązu

Zawory grzybkowe z brązu są stosowane w odpowiednio dobranych instalacjach wodnych, grzewczych i technicznych. Brąz jest materiałem wykorzystywanym w armaturze ze względu na swoje właściwości mechaniczne i odporność na korozję w określonych środowiskach.

W ofercie Air-Com dostępne są między innymi zawory grzybkowe Sferaco z brązu:

Seria 460 – zawory gwintowane z pokrywą wkręcaną i uszczelnieniem metal-metal.
Seria 462 – zawory gwintowane z pokrywą wkręcaną i gniazdem z PTFE.
Seria 451 – zawory z pokrywą mocowaną nakrętką typu union i uszczelnieniem metal-metal.
Seria 454 – zawory z pokrywą mocowaną nakrętką typu union i uszczelnieniem PTFE.

Poszczególne serie różnią się konstrukcją i parametrami pracy. Przy wyborze należy sprawdzić średnicę przyłącza, klasę ciśnieniową, temperaturę i rodzaj dopuszczonego medium.

Zawory grzybkowe gwintowane ze stali nierdzewnej

Nierdzewne zawory grzybkowe gwintowane są wykorzystywane w instalacjach, w których wymagana jest odpowiednia odporność na korozję i zgodność materiału z medium roboczym.

Przykładem są zawory Sferaco serii 485, wykonane ze stali nierdzewnej, z pokrywą wkręcaną i przyłączami z gwintem wewnętrznym.

Stal nierdzewna może być odpowiednim materiałem do wielu zastosowań technologicznych, ale nie jest odporna na wszystkie substancje chemiczne. Przy kontakcie z mediami zawierającymi chlorki lub innymi agresywnymi składnikami należy sprawdzić gatunek stali oraz warunki pracy.

Zawory grzybkowe gwintowane ze stali kutej

W bardziej wymagających zastosowaniach przemysłowych stosuje się zawory grzybkowe wykonane ze stali kutej.

Takie konstrukcje mogą być przeznaczone do pracy w określonych klasach ciśnieniowych i temperaturowych, zgodnie z dokumentacją producenta.

W ofercie Air-Com występują m.in. zawory Sferaco serii 422 ze stali kutej A350 LF2, z przyłączami gwintowanymi NPT i oznaczeniem Class 1500.

Oznaczenie klasy ciśnieniowej nie wystarcza do określenia dopuszczalnego ciśnienia pracy w każdej temperaturze. Należy sprawdzić charakterystykę ciśnieniowo-temperaturową konkretnego wykonania.

Zawory grzybkowe z uszczelnieniem metal-metal

Uszczelnienie metal-metal wykorzystuje współpracujące powierzchnie metalowe grzybka i gniazda.

Takie rozwiązanie jest stosowane w określonych konstrukcjach armatury przemysłowej, również w instalacjach o podwyższonej temperaturze, jeżeli pozwalają na to materiały i parametry konkretnego zaworu.

W ofercie Air-Com przykładem są zawory grzybkowe z brązu Sferaco serii 460 i 451.

Rzeczywista szczelność zamknięcia zależy od konstrukcji, stanu powierzchni uszczelniających oraz klasy szczelności deklarowanej dla danego modelu.

Zawory grzybkowe z uszczelnieniem PTFE

W wybranych zaworach grzybkowych stosuje się gniazda lub elementy uszczelniające wykonane z PTFE.

Materiał ten charakteryzuje się dobrą odpornością chemiczną w wielu zastosowaniach i jest wykorzystywany w armaturze przeznaczonej do określonych mediów.

Przykładami są zawory Sferaco:

Seria 462 – z brązu, z pokrywą wkręcaną i gniazdem PTFE.
Seria 454 – z brązu, z pokrywą typu union i uszczelnieniem PTFE.

Przy wyborze należy sprawdzić dopuszczalną temperaturę, ciśnienie i zgodność uszczelnienia z medium. Samo zastosowanie PTFE nie oznacza, że zawór nadaje się do wszystkich warunków pracy.

Zawory grzybkowe gwintowane z mieszkiem metalowym

Zawory grzybkowe z mieszkiem metalowym wykorzystują dodatkowy element uszczelniający, który ogranicza możliwość wydostawania się medium wzdłuż trzpienia.

Mieszek przemieszcza się wraz z trzpieniem, tworząc barierę pomiędzy medium a otoczeniem. W zależności od konstrukcji zawór może być wyposażony także w dodatkowe uszczelnienie zabezpieczające.

W ofercie Air-Com występują m.in. zawory Sferaco serii 403, wyposażone w mieszek metalowy i przyłącza gwintowane NPT.

Takie rozwiązania są szczególnie istotne w instalacjach, w których ważne jest ograniczenie emisji medium przez uszczelnienie trzpienia. Trwałość mieszka zależy jednak od warunków pracy i liczby cykli, dlatego należy przestrzegać zaleceń producenta.

Pokrywa wkręcana a pokrywa typu union

Zawory grzybkowe mogą różnić się sposobem mocowania pokrywy do korpusu.

Pokrywa wkręcana jest połączona z korpusem za pomocą odpowiedniego gwintu. Takie rozwiązanie występuje m.in. w seriach Sferaco 460 i 462.

Pokrywa typu union jest mocowana za pomocą nakrętki łączącej. Rozwiązanie to występuje m.in. w seriach 451 i 454.

Różnica dotyczy konstrukcji połączenia pokrywy z korpusem. Nie należy jej utożsamiać z rodzajem przyłącza rurociągowego, ponieważ oba rozwiązania mogą występować w zaworach z gwintowanymi końcówkami.

Gwinty G i NPT – jak dobrać przyłącze zaworu?

Jednym z najważniejszych parametrów zaworu grzybkowego gwintowanego jest rodzaj gwintu przyłączeniowego.

W armaturze przemysłowej stosuje się m.in.:

Gwint G – walcowy gwint rurowy zgodny z odpowiednim systemem normowym BSPP.
Gwint NPT – stożkowy gwint rurowy stosowany m.in. w armaturze według standardów amerykańskich.

Gwinty te różnią się geometrią i sposobem uszczelniania połączenia. Nie należy łączyć gwintu G z NPT wyłącznie na podstawie podobnego rozmiaru nominalnego.

Przy doborze należy sprawdzić nie tylko oznaczenie wielkości, np. G1/2" lub NPT 1/2", ale także standard gwintu i sposób uszczelnienia.

Gwint wewnętrzny GW i gwint zewnętrzny GZ

Przyłącza gwintowane mogą występować w różnych konfiguracjach:

GW/GW – gwinty wewnętrzne po obu stronach zaworu.
GZ/GZ – gwinty zewnętrzne po obu stronach zaworu.
GZ/GW – gwint zewnętrzny po jednej stronie i wewnętrzny po drugiej.

W ofercie Air-Com dostępne są różne wykonania, m.in. zawory z gwintami wewnętrznymi serii 460, 462 i 485 oraz zawory z gwintami zewnętrznymi serii 430.

Dobór odpowiedniej konfiguracji pozwala ograniczyć liczbę dodatkowych złączek i ułatwić montaż zaworu w instalacji.

Średnica nominalna DN i wielkość gwintu

Wielkość zaworu należy dobrać do wymaganej przepustowości i rodzaju przyłącza.

W oznaczeniach armatury można spotkać zarówno średnicę nominalną DN, jak i rozmiar gwintu podawany w calach.

Przykładowo w ofercie Air-Com występują zawory z przyłączami G1/4", G1/2" i G3/4", a także inne wielkości zależne od serii.

Dobór wyłącznie według średnicy rurociągu może być niewystarczający. Należy również uwzględnić natężenie przepływu i dopuszczalne straty ciśnienia na zaworze.

Ciśnienie robocze zaworów grzybkowych gwintowanych

Dopuszczalne ciśnienie robocze zależy od konstrukcji, materiału korpusu, uszczelnień i temperatury.

W ofercie Air-Com występują m.in. zawory grzybkowe gwintowane oznaczone PN16, PN25 oraz wykonania przemysłowe według systemu klas ciśnieniowych Class.

Oznaczenie PN lub Class nie powinno być traktowane jako jedyna informacja o dopuszczalnym ciśnieniu. Przy doborze należy sprawdzić parametry konkretnego zaworu w wymaganej temperaturze pracy.

W instalacjach o podwyższonym ciśnieniu szczególnie ważne jest również prawidłowe wykonanie połączeń gwintowanych.

Temperatura pracy zaworów grzybkowych

Zakres temperatury pracy zależy od materiału korpusu, grzybka, gniazda i uszczelnień.

W zaworach z uszczelnieniem metal-metal mogą obowiązywać inne ograniczenia niż w konstrukcjach wykorzystujących PTFE lub elastomery.

Przed zastosowaniem zaworu do gorącej wody, pary wodnej lub innych mediów o podwyższonej temperaturze należy sprawdzić dopuszczalny zakres temperatur oraz zależność ciśnienia od temperatury.

Nie należy przyjmować jednego zakresu temperatur dla wszystkich zaworów grzybkowych gwintowanych.

Zawory grzybkowe gwintowane do wody

W instalacjach wodnych zawory grzybkowe mogą służyć do ręcznego odcinania przepływu oraz, w odpowiednich wykonaniach, do jego regulacji.

Znajdują zastosowanie w instalacjach technicznych, układach pomocniczych i obiegach technologicznych.

Jeżeli zawór ma pracować w instalacji wody przeznaczonej do spożycia, należy sprawdzić odpowiednie dopuszczenia i wymagania dotyczące materiałów mających kontakt z wodą pitną.

Zawory grzybkowe do instalacji grzewczych i parowych

Wybrane zawory grzybkowe gwintowane mogą być stosowane w instalacjach grzewczych i parowych, jeżeli ich konstrukcja jest przystosowana do wymaganej temperatury i ciśnienia.

W takich zastosowaniach istotne są:

odporność korpusu na temperaturę,
materiał grzybka i gniazda,
konstrukcja uszczelnienia trzpienia,
charakterystyka ciśnieniowo-temperaturowa,
szczelność zamknięcia,
warunki rozruchu i zmian temperatury.

Nie każdy zawór grzybkowy przeznaczony do wody nadaje się do pary wodnej. Dopuszczone media należy potwierdzić w dokumentacji technicznej.

Zawory grzybkowe gwintowane w instalacjach przemysłowych

W zastosowaniach przemysłowych zawory grzybkowe mogą być wykorzystywane do odcinania i sterowania przepływem w instalacjach technologicznych oraz układach pomocniczych.

W zależności od wykonania mogą współpracować z wodą, wybranymi cieczami technicznymi, gazami lub innymi mediami dopuszczonymi przez producenta.

Przy doborze należy uwzględnić odporność chemiczną korpusu, grzybka, gniazda i uszczelnień. Dotyczy to szczególnie instalacji wykorzystujących oleje, dodatki chemiczne lub inne media o właściwościach odmiennych od wody.

Zawór grzybkowy gwintowany a zawór kulowy

Oba typy armatury mogą służyć do odcinania przepływu, ale różnią się konstrukcją i sposobem działania.

Zawór kulowy wykorzystuje obracającą się kulę z otworem przepływowym. W typowym wykonaniu odcinającym umożliwia szybkie otwarcie lub zamknięcie przepływu przez obrót o 90°.

Zawór grzybkowy wykorzystuje ruch grzybka względem gniazda. Pozwala stopniowo zmieniać przekrój przepływu, co w odpowiednich wykonaniach umożliwia regulację.

Standardowe zawory kulowe z pełnym przelotem zapewniają zwykle mniejsze straty ciśnienia przy pełnym otwarciu. Zawory grzybkowe mogą natomiast być korzystnym rozwiązaniem tam, gdzie potrzebna jest stopniowa zmiana otwarcia.

Zawór grzybkowy a zawór iglicowy

Zawory grzybkowe i iglicowe wykorzystują element zamykający przemieszczający się względem gniazda, ale różnią się konstrukcją i typowym przeznaczeniem.

Zawór iglicowy ma zwykle smukły, stożkowy element regulacyjny i jest często stosowany do dokładnego ustawiania niewielkich przepływów.

Zawór grzybkowy może być przeznaczony do odcinania oraz regulacji przepływu w szerszym zakresie zastosowań, zależnie od konstrukcji.

Jeżeli wymagane jest bardzo precyzyjne dozowanie niewielkiej ilości medium, warto porównać parametry zaworu grzybkowego i iglicowego.

Spadek ciśnienia na zaworze grzybkowym

W zaworze grzybkowym przepływ medium odbywa się przez odpowiednio ukształtowany kanał wewnętrzny, co powoduje określone straty ciśnienia.

Wielkość spadku ciśnienia zależy od konstrukcji zaworu, stopnia otwarcia i natężenia przepływu.

Przy doborze do instalacji o dużym przepływie warto sprawdzić współczynnik Kv lub Kvs, jeżeli został podany przez producenta.

Nie należy wybierać zaworu wyłącznie na podstawie rozmiaru gwintu. Zbyt mała przepustowość może ograniczać wydajność instalacji.

Kierunek przepływu przez zawór grzybkowy

Wiele zaworów grzybkowych ma określony zalecany kierunek przepływu, oznaczony strzałką na korpusie.

Kierunek przepływu może wpływać na siły działające na grzybek, opór obsługi, szczelność i trwałość urządzenia.

Nie należy zakładać, że każdy zawór grzybkowy jest dwukierunkowy. Przed montażem trzeba sprawdzić oznaczenie na korpusie i wymagania producenta.

Montaż zaworów grzybkowych gwintowanych

Prawidłowy montaż ma znaczenie dla szczelności połączeń i trwałości zaworu.

Podstawowe zasady obejmują:

sprawdzenie zgodności rodzaju i wielkości gwintu,
dobór właściwego sposobu uszczelnienia połączenia,
zachowanie wymaganego kierunku przepływu,
montaż w pozycji dopuszczonej przez producenta,
unikanie nadmiernego momentu dokręcania,
nieprzenoszenie naprężeń rurociągu na korpus,
zapewnienie dostępu do pokrętła i elementów serwisowych,
ochronę wnętrza zaworu przed zanieczyszczeniami,
kontrolę szczelności po uruchomieniu instalacji.

Podczas montażu nie należy używać pokrętła ani trzpienia jako elementu do dokręcania korpusu. Narzędzie montażowe powinno być przykładane w miejscach przewidzianych do tego celu.

Konserwacja i kontrola zaworów grzybkowych

Zakres czynności serwisowych zależy od konstrukcji zaworu i warunków eksploatacji.

Podczas przeglądów warto sprawdzić:

szczelność połączeń gwintowanych,
szczelność uszczelnienia trzpienia,
płynność działania pokrętła,
stan elementów zamykających,
obecność korozji lub uszkodzeń mechanicznych,
nietypowe opory podczas otwierania i zamykania,
stan mieszka metalowego, jeżeli występuje.

Przed rozpoczęciem prac serwisowych należy bezpiecznie odciąć medium, obniżyć ciśnienie i doprowadzić instalację do odpowiednich warunków temperaturowych.

Najczęstsze błędy przy doborze zaworów grzybkowych gwintowanych

dobór zaworu wyłącznie według rozmiaru gwintu,
mylenie gwintów G i NPT,
nieuwzględnienie wymaganej przepustowości,
stosowanie zaworu do niedopuszczonego medium,
pomijanie zależności ciśnienia od temperatury,
dobór niewłaściwego materiału uszczelnienia,
montaż niezgodny z kierunkiem przepływu,
brak sprawdzenia wymaganej szczelności zamknięcia,
stosowanie zaworu odcinającego do precyzyjnej regulacji bez potwierdzenia takiej funkcji,
nadmierne dokręcanie połączeń gwintowanych.

Uniknięcie tych błędów pozwala dobrać armaturę odpowiednią do parametrów instalacji i ograniczyć ryzyko problemów eksploatacyjnych.

Zawory grzybkowe gwintowane – najczęściej zadawane pytania

Czy zawór grzybkowy gwintowany nadaje się do regulacji przepływu?

Wiele konstrukcji zaworów grzybkowych umożliwia stopniowe ograniczanie przepływu, ale dokładność i dopuszczalny zakres regulacji zależą od modelu. Do precyzyjnej regulacji należy wybierać zawory przeznaczone do takiego zastosowania.

Czym różni się zawór grzybkowy od kulowego?

Zawór grzybkowy wykorzystuje ruch grzybka względem gniazda, natomiast zawór kulowy otwiera i zamyka przepływ przez obrót kuli. Zawory grzybkowe mogą być odpowiednie do regulacji, a standardowe zawory kulowe służą przede wszystkim do odcinania przepływu.

Czy gwint G pasuje do gwintu NPT?

Nie należy traktować tych gwintów jako zamiennych. Różnią się geometrią i wymaganiami dotyczącymi uszczelnienia. Przyłącza muszą być zgodne z odpowiednim standardem.

Co oznacza uszczelnienie metal-metal?

Oznacza współpracę metalowych powierzchni grzybka i gniazda. Rzeczywista szczelność zamknięcia zależy od konstrukcji zaworu i deklarowanej klasy szczelności.

Do czego służy mieszek metalowy w zaworze grzybkowym?

Mieszek ogranicza możliwość wydostawania się medium wzdłuż trzpienia. Jest stosowany w wybranych konstrukcjach, w których istotne jest ograniczenie emisji medium do otoczenia.

Czy zawór grzybkowy gwintowany można stosować do pary wodnej?

Tak, ale wyłącznie wtedy, gdy konkretny model jest dopuszczony do pracy z parą przy wymaganym ciśnieniu i temperaturze.

Czy zawór grzybkowy można montować pionowo?

Możliwość montażu pionowego zależy od konstrukcji i zaleceń producenta. Należy sprawdzić dopuszczalne położenia montażowe oraz kierunek przepływu.

Czy zawór grzybkowy z PTFE jest lepszy od zaworu metal-metal?

Nie ma jednego rozwiązania najlepszego do wszystkich zastosowań. Wybór zależy od medium, temperatury, ciśnienia i wymaganej szczelności. Oba rodzaje uszczelnień mają określone zalety i ograniczenia.

Zawory grzybkowe gwintowane w ofercie Air-Com

W kategorii zawory grzybkowe gwintowane dostępne są rozwiązania przeznaczone do różnych instalacji wodnych, grzewczych, technologicznych i przemysłowych. Wśród oferowanych rodzin produktów znajdują się m.in. zawory Sferaco z brązu i stali nierdzewnej, modele z uszczelnieniem metal-metal i PTFE, a także wykonania przemysłowe z mieszkiem metalowym oraz przyłączami NPT.

Przy wyborze należy zwrócić uwagę na rodzaj gwintu, średnicę przyłącza, klasę ciśnieniową, temperaturę, rodzaj medium, materiał korpusu i konstrukcję uszczelnienia.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w doborze zaworu grzybkowego gwintowanego do instalacji wodnej, grzewczej lub przemysłowej, skontaktuj się z doradcami technicznymi Air-Com. Pomożemy dobrać odpowiednie rozwiązanie do parametrów pracy i wymagań instalacji.

Zawory grzybkowe gwintowane - DN 80

Kluczowe informacje o kategorii: Zawory grzybkowe gwintowane