Przewody odporne na zużycie, seria TUZ/TUZC/TIUZB - SMC

Przewody odporne na zużycie TUZ, TUZC i TIUZB SMC – poliuretanowe przewody pneumatyczne o zwiększonej odporności na ścieranie

Przewody odporne na zużycie serii TUZ, TUZC i TIUZB SMC to elastyczne przewody poliuretanowe przeznaczone do instalacji pneumatycznych, w których oprócz odpowiedniej szczelności i elastyczności istotna jest odporność powierzchni na ścieranie. Zostały opracowane z myślą o ograniczeniu zużycia powstającego podczas przesuwania przewodu i jego kontaktu z innymi elementami maszyny.

Przewody sprawdzają się w automatyce przemysłowej, instalacjach sprężonego powietrza oraz odpowiednio dobranych układach podciśnieniowych. Mogą być również stosowane do transportu zwykłej wody przemysłowej, z zachowaniem ograniczeń temperatury, ciśnienia i kompatybilności materiałowej.

Rodzina obejmuje metryczne przewody TUZ, przewody TUZC, w tym wykonanie przezroczyste, oraz przewody TIUZB o wymiarach calowych. Dzięki temu można dobrać odpowiedni wariant zarówno do standardowych instalacji pneumatycznych, jak i do urządzeń wykorzystujących przyłącza o wymiarach calowych.

Najważniejsze właściwości przewodów TUZ, TUZC i TIUZB

• Zwiększona odporność na ścieranie podczas kontaktu i przesuwania po powierzchniach elementów maszyny.
• Materiał poliuretanowy zapewniający elastyczność i możliwość prowadzenia przewodów w ograniczonej przestrzeni.
• Temperatura pracy ze sprężonym powietrzem: od -20°C do +60°C.
• Ciśnienie robocze: maksymalnie 8 bar przy 20°C, 6 bar przy 40°C i 4 bar przy 60°C.
• Możliwość pracy z podciśnieniem do -101,3 kPa, z uwzględnieniem parametrów połączeń.
• Możliwość transportu wody przemysłowej w temperaturze od 0°C do +40°C, bez zamarzania.
• Małe promienie gięcia umożliwiające prowadzenie przewodów w zwartej zabudowie.
• Wersje metryczne i calowe dopasowane do różnych systemów przyłączeniowych.
• Różne kolory i długości rolek ułatwiające organizację instalacji.

Dlaczego warto stosować przewody odporne na ścieranie?

W wielu maszynach przewody pneumatyczne nie pozostają nieruchome. Mogą przesuwać się względem elementów konstrukcyjnych, ocierać o sąsiednie przewody lub mieć kontakt z powierzchniami prowadzącymi. Powtarzające się tarcie powoduje stopniowe zużywanie zewnętrznej warstwy materiału.

Przewody TUZ, TUZC i TIUZB są przeznaczone do zastosowań, w których takie oddziaływania mogą występować. Odpowiednio dobrany materiał ogranicza ryzyko przedwczesnego zużycia powierzchni przewodu wskutek ścierania.

Nie oznacza to jednak całkowitej odporności na uszkodzenia. Przewody należy nadal chronić przed ostrymi krawędziami, nadmiernym dociskiem, przecięciem i innymi obciążeniami mechanicznymi, które mogą prowadzić do utraty szczelności.

Materiał przewodów – specjalny poliuretan

Przewody TUZ i TIUZB wykonane są ze specjalnego poliuretanu opracowanego z myślą o zwiększonej odporności na zużycie ścierne. Zachowują przy tym elastyczność zbliżoną do standardowych przewodów poliuretanowych.

W serii TUZC stosowany jest materiał poliuretanowy, a oferta obejmuje również wariant przezroczysty, pozwalający na wizualną obserwację wnętrza przewodu w zakresie wynikającym z przejrzystości materiału i rodzaju medium.

Poliuretan umożliwia wykonywanie stosunkowo ciasnych łuków instalacyjnych, co jest przydatne w maszynach o ograniczonej przestrzeni montażowej. Minimalny promień gięcia należy jednak dobierać do konkretnej średnicy przewodu.

Różnice między seriami TUZ, TUZC i TIUZB

Poszczególne serie mają podobne przeznaczenie, ale różnią się przede wszystkim wymiarami i dostępnymi wykonaniami.

• TUZ – przewody o wymiarach metrycznych, wykonane ze specjalnego poliuretanu odpornego na ścieranie. Dostępne w różnych średnicach i kolorach.
• TUZC – przewody poliuretanowe o wymiarach metrycznych, obejmujące również wykonanie przezroczyste.
• TIUZB – przewody o wymiarach calowych, przeznaczone do instalacji i złączek wymagających takich średnic.

Przy wyborze nie należy kierować się wyłącznie podobieństwem nazw. Najważniejsze są rzeczywista średnica zewnętrzna i wewnętrzna, wymagany przepływ oraz zgodność z zastosowaną złączką.

Przewody TUZ – dostępne średnice metryczne

Seria TUZ obejmuje szeroki wybór średnic zewnętrznych, od niewielkich przewodów do kompaktowych układów pneumatycznych po większe przekroje do instalacji o wyższym zapotrzebowaniu na przepływ.

Przykładowe wymiary przewodów TUZ:

• TUZ0212 – średnica zewnętrzna 2 mm, wewnętrzna 1,2 mm.
• TUZ3220 – średnica zewnętrzna 3,2 mm, wewnętrzna 2 mm.
• TUZ0425 – średnica zewnętrzna 4 mm, wewnętrzna 2,5 mm.
• TUZ0604 – średnica zewnętrzna 6 mm, wewnętrzna 4 mm.
• TUZ0805 – średnica zewnętrzna 8 mm, wewnętrzna 5 mm.
• TUZ1065 – średnica zewnętrzna 10 mm, wewnętrzna 6,5 mm.
• TUZ1208 – średnica zewnętrzna 12 mm, wewnętrzna 8 mm.
• TUZ1610 – średnica zewnętrzna 16 mm, wewnętrzna 10 mm.

Dostępność konkretnego rozmiaru, koloru i długości opakowania zależy od wybranego wariantu.

Przewody TUZC – wersje metryczne i przezroczyste

Seria TUZC obejmuje przewody poliuretanowe dostępne w wymiarach metrycznych. Wśród oferowanych wykonań znajduje się wariant przezroczysty, oznaczany symbolem N.

Przykładowe wymiary:

• TUZC0425 – 4 × 2,5 mm.
• TUZC0604 – 6 × 4 mm.
• TUZC0805 – 8 × 5 mm.
• TUZC1065 – 10 × 6,5 mm.
• TUZC1208 – 12 × 8 mm.

Wersja przezroczysta może ułatwiać kontrolę wizualną obecności medium lub zanieczyszczeń. Nie zastępuje jednak odpowiednich czujników przepływu ani kontroli parametrów instalacji.

Przewody TIUZB – wymiary calowe

Seria TIUZB jest przeznaczona do zastosowań wymagających przewodów o średnicach calowych. To ważne m.in. podczas serwisowania maszyn wyposażonych w złączki i komponenty wykonane według standardów calowych.

Przykładowe wymiary:

• TIUZB07 – średnica zewnętrzna 6,35 mm, wewnętrzna 4,23 mm.
• TIUZB11 – średnica zewnętrzna 9,53 mm, wewnętrzna 6,35 mm.
• TIUZB13 – średnica zewnętrzna 12,7 mm, wewnętrzna 8,46 mm.

Nie należy zastępować przewodu calowego przewodem metrycznym o zbliżonej średnicy bez sprawdzenia zgodności ze złączką. Nawet niewielka różnica wymiarów może wpływać na prawidłowe mocowanie i szczelność połączenia.

Ciśnienie robocze przewodów TUZ, TUZC i TIUZB

Dopuszczalne ciśnienie robocze zależy od temperatury. Dla standardowych warunków podawane są następujące wartości:

• przy 20°C – maksymalnie 0,8 MPa, czyli 8 bar,
• przy 40°C – maksymalnie 0,6 MPa, czyli 6 bar,
• przy 60°C – maksymalnie 0,4 MPa, czyli 4 bar.

Wraz ze wzrostem temperatury dopuszczalne ciśnienie maleje. Dlatego wartość 8 bar nie może być traktowana jako stałe ciśnienie robocze w całym zakresie temperatur.

Przy projektowaniu instalacji należy uwzględnić również chwilowe skoki ciśnienia. Nie powinny one przekraczać maksymalnego dopuszczalnego ciśnienia pracy przewodu.

Praca z podciśnieniem

Przewody mogą być stosowane również w odpowiednio dobranych układach podciśnieniowych. Podawana wartość podciśnienia roboczego wynosi do -101,3 kPa.

W praktyce należy sprawdzić także parametry zastosowanych złączek, ponieważ dopuszczalne podciśnienie kompletnego połączenia może zależeć od ich konstrukcji.

W instalacjach podciśnieniowych szczególne znaczenie ma prawidłowe przygotowanie końcówek przewodów oraz szczelność wszystkich połączeń.

Temperatura pracy przewodów

Zakres temperatury pracy dla sprężonego powietrza wynosi od -20°C do +60°C.

Przy stosowaniu wody przemysłowej obowiązuje osobny zakres: od 0°C do +40°C, bez możliwości zamarzania medium wewnątrz przewodu.

Podczas doboru należy uwzględnić rzeczywistą temperaturę medium i otoczenia oraz dopuszczalne ciśnienie w tych warunkach. Przewody nie powinny być prowadzone w bezpośrednim kontakcie z gorącymi powierzchniami, jeśli może to spowodować przekroczenie ich dopuszczalnej temperatury.

Sprężone powietrze i woda przemysłowa – media robocze

Przewody TUZ, TUZC i TIUZB przeznaczone są do transportu sprężonego powietrza oraz zwykłej wody przemysłowej w warunkach określonych dla wybranego wykonania.

Przy zastosowaniu z wodą należy przestrzegać ograniczeń temperaturowych i ciśnieniowych. Nie należy dopuszczać do zamarzania medium.

W przypadku innych cieczy, substancji chemicznych lub mediów procesowych konieczne jest odrębne sprawdzenie zgodności materiałowej. Sama odporność na ścieranie nie oznacza uniwersalnej odporności chemicznej.

Przewodów nie należy również automatycznie uznawać za dopuszczone do kontaktu z żywnością lub wodą pitną bez potwierdzenia odpowiednich wymagań dla konkretnego zastosowania.

Minimalny promień gięcia przewodów odpornych na zużycie

Przewody charakteryzują się stosunkowo małymi promieniami gięcia, co ułatwia prowadzenie ich w ograniczonej przestrzeni maszyn i urządzeń.

Przykładowe minimalne promienie gięcia dla serii TUZ:

• TUZ0212 – 4 mm.
• TUZ3220 – 10 mm.
• TUZ0425 – 10 mm.
• TUZ0604 – 15 mm.
• TUZ0805 – 20 mm.
• TUZ1065 – 27 mm.
• TUZ1208 – 35 mm.
• TUZ1610 – 45 mm.

Wartości odnoszą się do warunków pomiarowych określonych dla przewodów i nie powinny być automatycznie traktowane jako zalecane promienie pracy w każdej aplikacji dynamicznej.

Jeżeli przewód jest wielokrotnie zginany lub przemieszcza się podczas pracy maszyny, należy zapewnić odpowiedni zapas długości i dobrać promień gięcia do rzeczywistych warunków ruchu.

Przewody odporne na ścieranie w ruchomych częściach maszyn

Zwiększona odporność na ścieranie jest szczególnie przydatna w miejscach, w których przewody przemieszczają się względem sąsiednich elementów konstrukcyjnych.

Przewody mogą być wykorzystywane w odpowiednio zaprojektowanych połączeniach ruchomych, jednak sama odporność na ścieranie nie oznacza nieograniczonej trwałości przy wielokrotnym zginaniu.

W aplikacjach dynamicznych należy uwzględnić:

• częstotliwość i zakres ruchu,
• minimalny promień gięcia,
• możliwość skręcania przewodu,
• kontakt z innymi elementami maszyny,
• obciążenia działające na złączki,
• temperaturę i ciśnienie pracy.

W miejscach szczególnie narażonych na przecięcie lub intensywne tarcie może być potrzebne dodatkowe zabezpieczenie przewodu.

Dobór średnicy przewodu do wymaganego przepływu

Przy wyborze średnicy należy uwzględnić zapotrzebowanie odbiornika na sprężone powietrze, długość instalacji i dopuszczalne straty ciśnienia.

Przewód o zbyt małej średnicy wewnętrznej może powodować nadmierne opory przepływu. W praktyce może to prowadzić do spadku ciśnienia na odbiorniku i ograniczenia jego wydajności.

Dobór powinien obejmować zarówno średnicę przewodu, jak i przepustowość zastosowanych złączek, zaworów oraz innych elementów układu.

Jak odczytywać oznaczenia przewodów TUZ?

Oznaczenia przewodów zawierają informacje o serii, wymiarach, kolorze i długości opakowania.

Przykładowo TUZ0604W-100 oznacza:

• TUZ – serię przewodów odpornych na ścieranie,
• 0604 – średnicę zewnętrzną 6 mm i wewnętrzną 4 mm,
• W – kolor biały,
• 100 – rolkę o długości 100 m.

Podobnie oznaczenie TUZ0425BU-20 dotyczy przewodu o średnicy zewnętrznej 4 mm, wewnętrznej 2,5 mm, w kolorze niebieskim, w rolce 20 m.

Przy zamawianiu warto sprawdzić pełne oznaczenie, ponieważ przewody o tych samych wymiarach mogą różnić się kolorem i długością opakowania.

Dostępne kolory przewodów

Przewody oferowane są w różnych kolorach, co ułatwia identyfikację obwodów pneumatycznych i organizację instalacji.

Wśród dostępnych wykonań znajdują się:

• B – czarny,
• W – biały,
• R – czerwony,
• BU – niebieski,
• Y – żółty,
• G – zielony,
• N – przezroczysty, w odpowiednich wariantach TUZC.

Kolory mogą służyć do rozróżniania obwodów sterowania, zasilania lub innych funkcji instalacji. Nie należy jednak traktować koloru jako oznaczenia dopuszczalnego ciśnienia ani automatycznego potwierdzenia zgodności z określonym medium.

Przewody w rolkach 20 i 100 m

Przewody TUZ, TUZC i TIUZB występują w różnych długościach opakowań, w tym w rolkach 20 m i 100 m.

Krótsze rolki są wygodne podczas wykonywania pojedynczych instalacji i prac serwisowych. Dłuższe opakowania mogą być korzystne przy budowie większych układów pneumatycznych lub seryjnym montażu maszyn.

Dostępność długości zależy od konkretnej średnicy, koloru i serii.

Dobór złączek do przewodów TUZ, TUZC i TIUZB

Przewody mogą współpracować z odpowiednio dobranymi złączkami pneumatycznymi, m.in.:

• złączkami wtykowymi serii KQ2,
• złączkami nasadowymi serii KF,
• złączkami nasadowymi ze stali nierdzewnej serii KFG2,
• miniaturowymi złączkami serii M/MS w wykonaniu z króćcem do węża.

Przy doborze najważniejsza jest zgodność średnicy zewnętrznej przewodu z wymaganiami złączki. Dotyczy to szczególnie serii TIUZB, której wymiary calowe nie powinny być utożsamiane z najbliższymi średnicami metrycznymi.

Należy również sprawdzić dopuszczalne ciśnienie, temperaturę i medium dla całego połączenia.

Prawidłowy montaż przewodów odpornych na zużycie

Przed montażem należy wybrać odpowiedni rozmiar przewodu i dopasować go do zastosowanej złączki.

Podczas wykonywania instalacji warto przestrzegać następujących zasad:

• przycinać przewód równo i prostopadle do osi, najlepiej odpowiednim obcinakiem,
• unikać uszkodzenia i zarysowania powierzchni w miejscu uszczelnienia,
• wsuwać przewód do złączki zgodnie z instrukcją jej montażu,
• przestrzegać minimalnego promienia gięcia,
• unikać skręcania przewodu wokół jego osi,
• zapewnić odpowiedni zapas długości w połączeniach ruchomych,
• chronić przewód przed ostrymi krawędziami i nadmiernym dociskiem,
• po montażu sprawdzić szczelność instalacji.

W miejscach, w których przewód jest regularnie przesuwany, warto dodatkowo sprawdzać stan jego powierzchni podczas okresowych przeglądów maszyny.

Przewody TUZ a standardowe przewody poliuretanowe

Podstawową różnicą jest przeznaczenie do pracy w warunkach zwiększonego oddziaływania ściernego.

Standardowe przewody poliuretanowe są wykorzystywane w wielu instalacjach pneumatycznych, w których istotne są elastyczność i łatwość prowadzenia.

Przewody TUZ, TUZC i TIUZB stanowią rozwiązanie dla zastosowań, w których dodatkowo należy ograniczyć zużycie powierzchni podczas przesuwania przewodu.

Nie oznacza to, że są odpowiednie do każdej aplikacji dynamicznej. Przy intensywnym, cyklicznym zginaniu trzeba również sprawdzić wymagania dotyczące trwałości zmęczeniowej i sposobu prowadzenia przewodu.

Zastosowanie przewodów odpornych na ścieranie SMC

Przewody TUZ, TUZC i TIUZB mogą być stosowane w:

• instalacjach sprężonego powietrza,
• układach sterowania pneumatycznego,
• maszynach i urządzeniach przemysłowych,
• automatyce produkcyjnej,
• połączeniach narażonych na kontakt i tarcie o elementy konstrukcyjne,
• odpowiednio zaprojektowanych aplikacjach ruchomych,
• układach podciśnieniowych,
• instalacjach zwykłej wody przemysłowej, przy zachowaniu dopuszczalnych parametrów.

Wybór konkretnego wariantu powinien wynikać z warunków pracy instalacji, a nie wyłącznie z wymaganej średnicy przewodu.

Jak dobrać przewód odporny na zużycie TUZ, TUZC lub TIUZB?

Przed wyborem warto określić:

• rodzaj serii – TUZ, TUZC lub TIUZB,
• średnicę zewnętrzną i wewnętrzną,
• metryczny lub calowy standard wymiarowy,
• wymagany przepływ medium,
• ciśnienie i temperaturę pracy,
• rodzaj medium – powietrze lub woda przemysłowa,
• stopień narażenia na ścieranie,
• minimalny promień gięcia,
• statyczny lub ruchomy charakter instalacji,
• rodzaj złączek,
• kolor przewodu,
• długość rolki.

Dobór warto rozpocząć od rodzaju medium i wymaganej średnicy. Następnie należy sprawdzić dopuszczalne ciśnienie w odpowiedniej temperaturze oraz zgodność ze złączkami. W aplikacjach narażonych na ścieranie szczególnie ważne jest również prawidłowe prowadzenie przewodu.

Przewody odporne na zużycie TUZ, TUZC i TIUZB SMC – do wymagających instalacji pneumatycznych

Przewody poliuretanowe odporne na ścieranie SMC są przeznaczone do instalacji, w których przewody mogą być narażone na przesuwanie i kontakt z elementami maszyny. Specjalnie dobrany materiał zapewnia zwiększoną odporność na zużycie powierzchni, zachowując elastyczność potrzebną do prowadzenia instalacji pneumatycznych.

Rodzina obejmuje metryczne przewody TUZ, przewody TUZC, w tym wersje przezroczyste, oraz calowe przewody TIUZB. Maksymalne ciśnienie robocze wynosi 8 bar przy 20°C, 6 bar przy 40°C i 4 bar przy 60°C. Zakres temperatury dla sprężonego powietrza to od -20°C do +60°C, a dla wody przemysłowej od 0°C do +40°C.

Odpowiedni dobór średnicy, rodzaju przewodu, złączek i sposobu prowadzenia pozwala wykorzystać zalety tej rodziny w instalacjach automatyki przemysłowej oraz układach sprężonego powietrza wymagających zwiększonej odporności na ścieranie.